REKLAMA

kasy stefczyka baner 2020

 

Mieszkamy w województwie

śląskim. Ta oczywistość nie jest jednak wcale taka prosta, bo tak naprawdę ile Śląska w Żywiecczyźnie? Otóż niewiele. Historycznie bowiem Żywiecczyzna należała do Małopolski, administracyjnie natomiast obecnie - do Śląska. 

Nieco historii

By jednak odnaleźć naszą tożsamość, spójrzmy nieco w dużym skrócie na historię Żywiecczyzny. W czasach średniowiecza Obszar Kotliny Żywieckiej oraz dorzecza górnej Soły i Koszarawy znalazł się w monarchii pierwszych Piastów i stanowił część kasztelanii oświęcimskiej związanej z ziemią krakowską. Należał do diecezji krakowskiej. 

W okresie późnośredniowiecznym Żywiec i jego okolice były głęboką prowincją księstw śląskich, z racji położenia z dala od głównych ciągów komunikacyjnych oraz relatywnie słabych warunkach osadniczych. Trudno też mówić w tym okresie o regionie żywieckim, skoro osadnictwo dopiero się rozwijało, a Żywiec był małym ośrodkiem na skraju księstwa oświęcimskiego, w niewielkim stopniu oddziaływający jako ośrodek na sąsiednie, nieliczne jeszcze miejscowości. Sytuacja ta zaczęła ulegać zmianie w drugiej połowie XV wieku, co w kolejnych dwu stuleciach zaowocowało stworzeniem silnego ośrodka politycznego i gospodarczego w samym sercu Kotliny Żywieckiej emancypującego się od wpływów dotychczas dominujących Oświęcimia czy Zatora.

W wyniku I rozbioru Rzeczpospolitej południowa część Małopolski, a więc także Żywiecczyzna znalazły się pod panowaniem austriackim. Cała kraina nazwana przez Austriaków Galicją została podzielona na cyrkuły, te z kolei na powiaty. Początkowo obszar Żywiecczyzny znalazł się na obszarze rozległego cyrkułu wielickiego, który sięgał aż po okolice Nowego Sącza i Wiśnicza na wschodzie. 

Istotne zmiany nastąpiły w administracji Galicji w II połowie XIX wieku. Wówczas nie tylko obdarzono tę prowincję autonomią, umożliwiającą w miarę swobodny rozwój polskiej administracji, szkolnictwa czy sądownictwa, ale także zlikwidowano cyrkuły, a całą Galicję podzielono na 78 powiatów. Jednym z nich (i jednym z czterech z dawnego cyrkułu wadowickiego) był powiat żywiecki. Powołany w 1867 roku składał się z trzech tzw. powiatów sądowych: żywieckiego, milowieckiego i ślemieńskiego. Pod względem terytorialnym jego kształt odpowiadał obszarowi feudalnych państewek: żywieckiego, suskiego i ślemieńskiego.

Po zakończeniu pierwszej wojny światowej Żywiecczyzna znalazła się jesienią 1918 roku, wraz z całą Galicją Zachodnią, najpierw pod władzą Polskiej Komisji Likwidacyjnej, a potem rządu polskiego w Warszawie. W 1921 roku formalnie utworzono województwo krakowskie, w skład którego weszły zarówno powiat żywiecki jak i bialski (w granicach z czasów galicyjskich). 

Granice powiatu żywieckiego zmieniono w latach 50. XX wieku. Odłączono od niego rejon Suchej i Stryszawy i tworząc nowy powiat w Suchej Beskidzkiej. Z kolei po likwidacji powiatu w Białej nie włączono do powiatu żywieckiego terenów historycznej Żywiecczyzny, czyli okolic Szczyrku, Wilkowic i Buczkowic, ale przyłączono je do powiatu bielskiego, a tym samym do województwa katowickiego. Od tej pory po raz pierwszy w historii Żywiecczyznę rozcinała granica dwóch województw: katowickiego i krakowskiego. Do powiatu żywieckiego włączone zostały natomiast okolice Międzybrodzia Bialskiego, Czańca i Porąbki, a więc tereny ze zlikwidowanego powiatu bialskiego, które wcześniej nie były związane z Żywiecczyzną. Najistotniejsza zmiana administracyjna miała jednak miejsce w 1975 roku, kiedy to na miejsce dotychczasowych szesnastu województw, utworzono 49 nowych. Żywiecczyzna ponownie w całości znalazła się wówczas w województwie bielskim, w którym pozostała do jego likwidacji w 1998 roku.

W wyniku reformy z 1999 roku premiera Jerzego Buzka przywrócono powiaty, zlikwidowano dotychczasowe województwa, a w ich miejsce stworzono szesnaście nowych. Obszar Żywiecczyzny, podobnie jak przed 1975 rokiem, znalazł się na obszarze trzech powiatów: żywieckiego, bielskiego i suskiego. Granice pomiędzy nimi w porównaniu z poprzednim okresem nie uległy większej zmianie. Jedną z niewielu było przyznanie powiatowi bielskiemu gminy Porąbka, co oznaczało odłączenie od powiatu żywieckiego miejscowości sztucznie do niego włączonych w latach 50. (z jednym wyjątkiem - w granicach powiatu zostało Międzybrodzie Bialskie stanowiące część gminy Czernichów).

Najważniejszą zmianą było jednak przyłączenie powiatu żywieckiego do woj. śląskiego, mimo że wysuwano propozycje, by zarówno powiat żywiecki jak i bielski oraz samo miasto Bielsko-Biała przyłączyć do woj. małopolskiego, w którym znalazł się powiat suski. Region Żywiecczyzny ponownie został w ten sposób podzielony między dwa województwa, a większość jego obszaru, wraz z samym Żywcem, stała się częścią województwa śląskiego. Stan ten obowiązuje do dnia dzisiejszego.

Wszystkie
Gmina Jeleśnia
Żywiec
Gmina Węgierska Górka
Z regionu
Gmina Rajcza
Gmina Milówka
Beskid997
Sport
Książka Tygodnia
Wywiady
Gość BESKIDLIVE